لذت باصفا و انسانى و عميق و روحانى مورد غفلت است و به لذات زودگذر و كدر جسمانى فروخته مىشود ( 1 ) . وظيفه و حقوق و لذت مادرى ازطرف مادران و مقام مادرى از نظرفرزندان و خود زنان و مهر مادرى از طرف اجتماع مورد تحقير واقع شده : نه تنها مقام مادرى و وظيفهء مادرى از طرف مادران و حقوق مادرى از نظر فرزندان و از نظر علماى اجتماع در عصر ما تحقير و ناشناخته شده است ، لذت مادرى نيز از نظر مادران ناشناخته و بىقدر و مورد تحقير است و مهر مادرى از طرف علماى اجتماع و رهبران اجتماع . لذت مادرى ، روحى است نه عضوى : 6 . گفتيم لذت مادرى يك لذت روحانى است ، بلى چنين است . لذتى كه مادر از فرزند مىبرد هرچند عقلانى نيست و از مختصات انسان نيست ولى جسمى و عضوى هم نيست و به اصطلاح شيخ در نمط هشتم اشارات وهمى است . زن غير از مادرى هم وظايفى دارد مثل امر به معروف و نهى از منكر : 7 . در ابتدا اين نكته بايد تذكر داده شود كه ما نمىخواهيم بگوييم وظيفهء زن از نظر اجتماعى منحصراً مادرى است . اسلام زن را در بسيارى از مسائل اجتماعى همدوش مرد قرار داده است و ما در ورقه هاى يادداشت زن در قرآن آنها را ذكر كرده‌ايم ، از آن جمله است امر به معروف و نهى از منكر . منظور ما اين است كه مادرى ، خود مهمترين وظيفه و مقام و پست اجتماعى است و بايد در درجهء اول وظايف و مقامات اجتماعى زن قرار بگيرد . شناسايى فلسفهء مادرى : 8 . اما شناختن فلسفهء مادرى بستگى دارد به اينكه ما جنبه هاى اجتماعى و فردى مادرى را از لحاظ طبيعى ، يعنى از لحاظ تأثير مادرى در مادر و در فرزند و از جنبه هاى اجتماعى ، يعنى از جنبهء تأثير مادر در بهبود نسل و يا فساد آن و در تربيت روح فرزندان به واسطهء عواطف فوق العادهء مادرى بشناسيم و براى مهر مادرى كه از تمام مهرهاى جهان ممتاز است حكمت و فلسفه قائل شويم و آن حكمت و فلسفه را منحصر به رشد دادن جسم فرزند ندانيم ، بلكه براى آن جنبهء عمومى و اجتماعى قائل شويم و آن را مقدمه اى براى

--> ( 1 ) و اما مهر مادرى - چنان كه گفتيم - هم جنبهء فردى دارد كه ضامن رشد جسم كودك است و هم جنبهء اجتماعى دارد كه ضامن عواطف اجتماعى است .